Дали знаете дека до 80% од децата кои страдаат од астма развиваат симптоми пред да наполнат 5 години?

Најважното:

• Што е астма и зошто е тешко да се дијагностицира кај мали бебиња.
• Што ја предизвикува, кои се симптомите и кога да побараме специјалист.
• Живот со астма: колку е важна средината, каков е третманот и како да бидеме подготвени за напади?

Астмата е инфламација на дишните патишта која го отежнува дишењето. Таа може да го зафати детското здравје од многу рана возраст. Но, астмата кај бебиња често изгледа доста поинаку од онаа кај децата и возрасните. Така на пример, еден од честите симптоми на астма кај деца е свирежот при дишење. Кај бебињата, сепак, не мора задолжително да има свирежи – и обратно, присуството на свирежи не значи дека бебето сигурно страда од астма.

Ова ја прави потешка за дијагностицирање, при што родителите треба да бидат подготвени да ги препознаат симптомите, за да можат правилно да ја менаџираат и брзо да реагираат, спречувајќи компликации и обезбедувајќи нормален развој на детето.

Причини за астма кај бебиња

Научниците не можат со сигурност да ги посочат конкретните причини зошто некои бебиња развиваат астма. Сепак, постојат ризик фактори кои значително ја зголемуваат веројатноста за нејзина појава: фамилијарна оптовареност, пушење (како кај мајката за време на бременоста, така и пушење околу самото бебе во рана возраст), инфекција, особено кај бебиња под 6 месеци. Затоа причините се делат на генетски и надворешни:

Генетски фактори

Како и кај многу други хронични заболувања, и тука генетиката игра клучна улога во развојот на астма кај бебиња. Во случај едниот или двајцата родители да страдаат од астма, ризикот кај детето е значително повисок. Истото важи и за предиспозицијата кон алергии и хиперсензитивност на дишните патишта, што може да доведе до астматични симптоми уште во рана возраст.

Надворешни фактори

Тие се виновни за околу 70% од случаите на астма кај бебиња. Веќе го споменавме изложувањето на тутунски чад уште од утробата, а кон тоа се придружуваат и загадениот воздух (особено во градска средина), различни алергени како прашина, полен, мувла, и респираторни инфекции.

Малите бебиња имаат недоразвиен имунолошки систем и се многу подложни на сите овие надворешни фактори. Прекумерното изложување на нив може да предизвика инфламација и да доведе до астматични напади.

Симптоми на астма кај бебиња

Првите знаци на астма кај бебето можат да бидат предизвикани од респираторна инфекција. Ако бебето развие таква, треба внимателно да набљудувате за присуство на последователни симптоми. Кај бебето дишните патишта се многу помали во споредба со возрасен човек, и дури и незначителна инфламација може да предизвика проблеми со дишењето.

Најчестите знаци вклучуваат:

• Отежнато дишење – можете да забележите дека стомачето на бебето се движи повеќе од нормалното или ноздрите се шират при вдишување.
• Здивнатост, забрзано и плитко дишење, дури и за време на нормални активности.
• Свирежи или свиркање на белите дробови.
• Кашлица, особено ноќе или при физички напор.
• Вртоглавица, немир, отежнато хранење и спиење.
• Респираторни инфекции кои се јавуваат често.

Не сите свирежи, здивнатост или кашлица се симптоми на астма. Но, ако ги забележите и се многу упорни, не исчезнуваат ниту по лекување, треба да се консултирате со педијатар. Ако вашето бебе веќе е дијагностицирано со астма и покажува упорна симптоматика, најверојатно станува збор за астматичен напад.

Методи за дијагностика

Дијагностицирањето на астма кај бебиња е тешко и бара внимателен пристап, бидејќи стандардните тестови за возрасни и деца не секогаш можат да се применат. Бебето не може да ги опише своите тегоби, затоа родителите треба да дадат максимално детална информација за појавата на симптомите, повторливоста, реакцијата на одредена храна или промена во средината, изложеноста на алергени, фамилијарната анамнеза.

Педијатарот ќе изврши детален преглед и ќе собере информации за симптомите и семејната историја. Може да биде потребна и консултација со детски пулмолог.

Дополнителните испитувања можат да вклучуваат:

• Пулсоксиметрија за мерење на нивото на кислород во крвта.
• Рентген на градниот кош за исклучување на други заболувања.
• Алергиски тестови за идентификување на потенцијални иританти.

Како се лекува астмата кај бебиња?

Основната цел на лекувањето не е само олеснување на симптомите, туку и спречување на акутни напади. Тоа може да вклучува:

Инхалации со помош на инхалатор или небулизатор

Инхалационата терапија е најчесто користениот и ефикасен метод за олеснување на симптомите на астма. Преку инхалациите, лековите се доставуваат директно во дишните патишта, каде делуваат локализирано, без да го оптоваруваат остатокот од организмот.

Кај бебиња, небулизаторите се исклучително корисни, бидејќи обезбедуваат подлабоко и порамномерно вдишување на лековите. Затоа, присуството на небулизатор дома е силно препорачливо, особено при чести напади или хронична астма.

Погоден избор е Zano Inspire, кој може да се користи и дома и на пат, благодарение на неговите мали димензии. Небулизаторот е ефикасен и речиси бесшумен, затоа е чест избор за најмалите пациенти, кои понекогаш се понемирни за време на инхалацијата.

Лекови: бронходилататори и инхалациони кортикостероиди

Лековите за астма кај бебиња се пропишуваат само од педијатар или детски пулмолог. Најчесто користените лекови се:

• Бронходилататори – при акутни состојби, ги шират бронхиите и ги олеснуваат нападите на здивнатост и свирежи.
• Инхалациони кортикостероиди – се користат како поддржувачка терапија за потиснување на хроничната инфламација на дишните патишта.

Избегнување на иританти

Превенцијата започнува дома. Треба да се обрне внимание на:

• Тутунски чад – дури и пасивното пушење е исклучително штетно за бебињата со астма.
• Домашна прашина и акари – редовно чистење и користење на антиалергиски душеци и перници.
• Мувла и влага – одржувањето сува средина го намалува ризикот од мувла.
• Домашни миленици – влакната и епителите на животните можат да предизвикаат алергиски реакции.

Како родителите можат да ги спречат астматичните напади?

Информираноста на родителите е клучна за успешно управување со астмата кај бебиња. Одржувањето чиста домашна средина со минимална количина прашина и алергени е задолжителен прв чекор.

Редовните медицински прегледи се важни за да се следи ефектот од терапијата и да се направат потребните корекции.

Корисен пристап е и водењето дневник на симптомите, во кој родителите го забележуваат секое влошување, воведените лекови и можните иританти.

Заклучок

Со правилен пристап и навремена терапија, бебињата и децата со астма можат да водат нормален и активен живот. Важна е улогата на родителите – од набљудувањето на првите симптоми, преку барањето помош од специјалист, до спроведувањето на последователна терапија.

Малите промени во начинот на живот – како набавување небулизатор и прочистувач, контрола на средината и исклучување на иританти – можат значително да ја подобрат состојбата на детето и да ја минимизираат појавата на напади.

Извори:

https://www.healthline.com/health/asthma-in-babies

https://www.baptisthealth.com/blog/allergy–asthma/how-do-babies-get-asthma

https://aafa.org/asthma/living-with-asthma/asthma-in-infants/